Giriş
Google’ın 4,1 milyar euroluk Android cezası artık kesinleşti. Avrupa Birliği Adalet Divanı (ABAD), teknoloji devi Google’ın Android işletim sistemi üzerinden rekabeti engellediği gerekçesiyle 2018 yılında Avrupa Komisyonu tarafından kesilen tarihi para cezasına yönelik şirketin son temyiz başvurusunu reddetti. Bu karar, AB rekabet hukuku tarihinin en büyük antitröst cezalarından birinin artık değiştirilemez biçimde kesinleştiği anlamına geliyor. Google’ın bundan sonra herhangi bir itiraz yolu da bulunmuyor.
Dava Nasıl Başladı? Sürecin Kronolojisi
Bu uzun soluklu hukuki süreç, Avrupa Komisyonu’nun 2018 yılında Google’a 4,34 milyar euro tutarında rekor bir para cezası kesmesiyle başladı. Komisyon, Google’ın Android ekosistemi üzerinden akıllı telefon üreticilerine (OEM) yönelik uyguladığı çeşitli kısıtlayıcı politikaların Avrupa’daki rekabet ortamını ciddi biçimde zedelediğini tespit etti. Google bu karara itiraz ederek davayı AB Genel Mahkemesi’ne taşıdı. Genel Mahkeme 2022 yılında verdiği kararla cezanın büyük bölümünü onadı; ancak miktarı 4,125 milyar euroya indirdi. Google bu kez de kararı ABAD’a taşıdı. ABAD’ın 2025 yılında verdiği nihai karar ise cezayı tüm itiraz yollarını kapatacak şekilde kesinleştirdi.
Google’ın Rekabete Aykırı Uygulamaları Nelerdi?
Avrupa Komisyonu’nun tespitlerine göre Google, Android lisansı üzerinden üç temel rekabet ihlali gerçekleştirdi. Birincisi, Google Play Store’a erişim lisansı vermek için üreticileri Google Search ve Chrome tarayıcısını cihazlara önceden yüklemeye zorladı; bu durum rakip arama motorları ve tarayıcıların pazara girişini fiilen engelledi. İkincisi, üreticilere ve mobil ağ operatörlerine yalnızca Google Search’ü önceden yüklemeleri karşılığında doğrudan ödeme yaparak rakiplerin dışlanmasını teşvik etti. Üçüncüsü ise Android’in çatallanmış (fork) sürümlerini kullanan cihazlar üreten üreticilere Google uygulamalarını lisanslamayı reddetti; bu yolla Android ekosisteminin parçalanmasının önüne geçildi ve alternatif Android sürümlerinin yayılması engellendi. Komisyon, tüm bu uygulamaların bir bütün olarak Google’ın mobil arama motorları pazarındaki hâkim konumunu pekiştirdiğini ve tüketici tercihini kısıtladığını ortaya koydu.
Google’ın Savunması ve AB’nin Yanıtı
Google, yargılama süresince söz konusu uygulamaların tüketicilere zarar vermediğini, aksine ücretsiz yazılım ve hizmetler sunarak fayda sağladığını savundu. Şirkete göre Android’in açık kaynak yapısı zaten rekabeti teşvik etmekte olup üreticiler istedikleri takdirde farklı uygulamaları cihazlarına yükleyebilmektedir. Google ayrıca cezanın orantısız olduğunu ve Avrupa pazarındaki gerçek rekabet koşullarını yansıtmadığını ileri sürdü. Ancak ABAD bu argümanları kabul etmedi. Mahkeme, Google’ın Android üzerindeki hâkim konumunu kötüye kullandığını ve bu durumun Avrupa’daki mobil rekabet ortamını yapısal olarak bozduğunu teyit etti. Kararın kesin nitelik taşıması nedeniyle Google’ın artık başvurabileceği herhangi bir üst mahkeme ya da itiraz mekanizması bulunmuyor.
AB’nin Google’a Açtığı Diğer Antitröst Davalar
Android davası, Avrupa Birliği’nin Google’a yönelik açtığı tek büyük rekabet davası değil. Komisyon, 2017 yılında Google Shopping hizmetinde rakip karşılaştırmalı alışveriş sitelerini arama sonuçlarında dezavantajlı konuma düşürdüğü gerekçesiyle 2,4 milyar euro ceza kesti. 2019 yılında ise AdSense reklam platformunda rakip reklam ağlarını engellediği iddiasıyla 1,49 milyar euro ek ceza uygulandı. Bu üç büyük dava bir arada değerlendirildiğinde Google’ın AB’ye ödemek zorunda kaldığı toplam antitröst cezası 8 milyar euroyu aşıyor. Bu rakam, AB’nin büyük teknoloji şirketlerine yönelik rekabet hukuku uygulamalarının ne denli kararlı ve kapsamlı olduğunu gözler önüne seriyor.
Kararın Sektöre ve Tüketicilere Etkileri
Google, 2018’deki ilk AB kararının ardından Avrupa’da satılan Android cihazlarda kullanıcılara bir arama motoru seçim ekranı sunmaya başladı. Bu değişiklik, cezanın kaldırılmasını sağlamasa da Avrupa’daki mobil arama motoru pazarında küçük de olsa bir rekabet açılımı yarattı. Kararın uzun vadeli etkileri açısından bakıldığında, bu emsal niteliğindeki hüküm AB’nin dijital piyasalarda büyük teknoloji şirketlerine yönelik denetim yetkisini pekiştiriyor.
