Giriş
Türkiye’de depozito iade sistemi resmen hayata geçiyor. 1 Temmuz 2025 tarihinden itibaren başlayacak geçiş dönemiyle birlikte, üzerinde DOA (Depozito Operatörü AŞ) logosu bulunan içecek şişelerini depozito iade makinelerine götüren vatandaşlar, şişe başına 1 TL geri alacak. Geri dönüşüm oranlarını artırmayı ve sıfır atık hedeflerine ulaşmayı amaçlayan bu sistem, Avrupa’daki benzer uygulamaların Türkiye ayağını oluşturuyor.
Depozito Yönetim Sistemi Nedir ve Nasıl Ortaya Çıktı?
Depozito Yönetim Sistemi (DYS), içecek ambalajlarının geri toplanmasını teşvik etmek amacıyla tasarlanmış bir çevre politikası aracıdır. Türkiye bu altyapıyı 2019 yılında sıfır atık ve geri dönüşüm hedefleri çerçevesinde temellendirmiş; hükümet desteğiyle kurulan Depozito Operatörü AŞ (DOA) ise sistemi yönetmekle görevlendirilmiştir. Türkiye, bu adımla birlikte Almanya, İsveç ve Norveç gibi ülkelerin yıllardır uyguladığı ve geri dönüşüm oranlarını yüzde 90’ın üzerine taşıyan bir modele geçiş yapıyor. Uzun vadeli hedef ise Türkiye’nin 2035 yılına kadar içecek ambalajlarında yüzde 90 geri dönüşüm oranına ulaşmasıdır.
Sistem Nasıl Çalışacak?
Depozito iade sistemi oldukça sade bir mantıkla işleyecek. Tüketiciler satın aldıkları içeceklerin bedelinin bir kısmını şişe başına depozito olarak peşin ödeyecek; bu tutarı geri alabilmek için kullandıkları şişeleri, üzerinde DOA logosu bulunması koşuluyla depozito iade makinelerine teslim edecekler. Her bir şişe için 1 TL iade yapılacak ve bu tutar, kullanıcının DOA mobil uygulamasındaki dijital cüzdanına yüklenecek. Uygulamanın App Store ve Google Play üzerinden indirilebilir olacağı belirtilmekte; cüzdanda biriken bakiyenin farklı harcama kanallarında kullanılabilmesi için çeşitli seçenekler üzerinde çalışıldığı ifade edilmektedir. Sistem plastik şişeler, cam şişeler ve alüminyum kutular dahil olmak üzere 0,15 litre ile 3 litre arasındaki tüm içecek ambalajlarını kapsayacak.
Depozito İade Makineleri Nerede Bulunacak?
İlk aşamada depozito iade makineleri yalnızca büyük alışveriş merkezleri ile büyük market zincirlerinde konumlandırılacak. Ağın zamanla genişletilerek daha fazla noktaya yayılması planlanıyor. Sisteme dahil olmak zorunda olan 50.000’den fazla satış noktası arasında marketler, büfeler, restoranlar ve benzeri işletmeler yer alıyor.
Geçiş Takvimi: Aşamalı Bir Süreç
Depozito iade sistemi tek seferde tam kapasiteyle değil, kademeli biçimde devreye girecek. 1 Temmuz 2025 itibarıyla başlayacak geçiş döneminde ilk etapta yaklaşık 50.000 satış noktasındaki ürünlerde DOA logosu yer alacak. Tüm içecek üreticilerinin 1 Temmuz 2025’e kadar sisteme dahil olması zorunlu tutulurken, tüm satış noktalarında tam uyumun sağlanması için Ocak 2026 tarihi son dönem olarak belirlendi. Bu takvim, hem üreticilere hem de perakendecilere sisteme uyum sağlamaları için makul bir geçiş sür
