Giriş
Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK), 2025 yılında işyerlerinde parmak izi ve yüz tanıma gibi biyometrik verilerle mesai takibi yapılmasının hukuka aykırı olduğunu resmi olarak açıkladı. Kurumun dikkat çeken kararına göre bu yasak, çalışanın açık rızası bulunsa dahi geçerliliğini korumaktadır. Söz konusu karar, Türkiye genelinde biyometrik mesai takip sistemi kullanan tüm işletmeleri doğrudan ilgilendiriyor ve iş dünyasında önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Biyometrik Veriler Neden Özel Nitelikli Sayılıyor?
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 6. maddesi, biyometrik verileri “özel nitelikli kişisel veri” olarak sınıflandırmaktadır. Parmak izi ve yüz tanıma verileri, kişiye özgü fiziksel özellikleri içerdiğinden bu kapsamda en hassas veriler arasında yer almaktadır. Kanun, özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesini kural olarak yasaklamakta; yalnızca açık rıza alınması ya da ilgili mevzuatta açıkça düzenleme bulunması hâlinde sınırlı koşullarda bu verilerin işlenmesine izin vermektedir. Biyometrik veriler söz konusu olduğunda ise “kanunlarda öngörülen hâller” kriteri oldukça dar yorumlanmakta, işyerinde rutin mesai takibi bu kapsamın dışında kalmaktadır.
Açık Rıza Neden Yeterli Değil?
KVKK kararının en çarpıcı boyutu, çalışanın açık rızasının bile bu veri işleme faaliyetini meşrulaştırmaya yetmediğinin altının çizilmesidir. Kurumun gerekçesi, iş ilişkisindeki yapısal güç dengesizliğine dayanmaktadır. İşveren otoritesi ve iş güvencesi kaygısı altında çalışanın verdiği rızanın, 6698 sayılı Kanun’un 3. maddesinde tanımlanan “belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rıza” ölçütünü karşılamadığı değerlendirilmektedir. Başka bir deyişle, işini kaybetmek istemeyen bir çalışanın “özgür iradesinden” söz etmek hukuken mümkün görülmemektedir. Bu yaklaşım, Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü’ndeki (GDPR) benzer ilkelerle de örtüşmektedir.
Hangi Sektörler ve İşletmeler Etkileniyor?
KVKK kararı, biyometrik mesai takip sistemi kullanan tüm sektörlerdeki işverenleri kapsamaktadır. Bu kapsamda üretim ve fabrika tesisleri, perakende ve satış noktaları, hastane ve sağlık kuruluşları, bankacılık ve finans sektörü ile kamu kurumları ve belediyeler doğrudan etkilenmektedir. Hâlihazırda bu tür sistemler kullanan işletmelerin mevcut altyapılarını gözden geçirerek uyumlu alternatiflerle değiştirmeleri gerekmektedir.
KVKK Uyumlu Alternatif Mesai Takip Yöntemleri
Kurum, biyometrik verilere başvurmadan mesai takibini sağlayabilecek çeşitli yönteml
