Giriş: Üç Bellek Devi ABD Mahkemesinde
Dünya genelinde DRAM pazarının yüzde 95’inden fazlasını elinde bulunduran Samsung, SK Hynix ve Micron, ABD federal mahkemesinde açılan toplu bir davada (class action) RAM fiyatlarını yapay olarak yükseltmekle suçlanıyor. Davacılar, söz konusu üç şirketin standart DRAM üretimini kısıtlayarak yapay zeka sistemleri için kullanılan Yüksek Bant Genişlikli Bellek (HBM) üretimine yöneldiğini ve bu koordineli hareketin tüketici ile kurumsal alıcılar için bellek fiyatlarını ciddi biçimde artırdığını öne sürüyor. Dava, hem teknoloji dünyasında hem de rekabet hukuku alanında büyük yankı uyandırıyor.
Davanın Arka Planı: HBM Üretimi ve Yapay Zeka Patlaması
Davanın merkezinde, yapay zeka GPU’larına yönelik artan HBM (High Bandwidth Memory) talebi yatıyor. Nvidia’nın H100, H200 ve Blackwell serisi gibi yapay zeka hızlandırıcıları, standart DDR4 veya DDR5 bellek yerine HBM3 ve HBM3E gibi özel yüksek bant genişlikli bellek çiplerini kullanıyor. Bu çipler, standart DRAM ile aynı üretim tesislerinde (fab) üretildiğinden, HBM kapasitesine yapılan her yatırım doğrudan standart DRAM arzını kısıtlıyor. Nitekim 2024 yılı boyunca Samsung, SK Hynix ve Micron’un tamamı kamuoyu önünde HBM üretim kapasitelerini artıracaklarını açıkladı. Davacılar, bu paralel açıklamaların ve üretim kararlarının tesadüf olmadığını, aksine ABD antitröst yasalarını ihlal eden koordineli bir davranış örüntüsü oluşturduğunu ileri sürüyor. Özellikle SK Hynix, Nvidia’nın yapay zeka GPU’ları için HBM3E belleğin baskın tedarikçisi konumuna gelmiş olup bu alanda ciddi bir kapasite yatırımı gerçekleştirmiştir.
Piyasa Hakimiyeti ve Fiyat Artışlarının Boyutu
2024 yılının son çeyreğine ait verilere göre Samsung küresel DRAM pazarında yaklaşık yüzde 41, SK Hynix yüzde 35 ve Micron ise yüzde 23 paya sahip bulunuyor. Bu üç şirketin toplam pazar payı yüzde 95’i aşıyor; bu durum, herhangi bir koordineli üretim kararının piyasa fiyatları üzerinde doğrudan ve güçlü bir etki yaratmasına zemin hazırlıyor. Nitekim 2024 yılı boyunca hem DDR4 hem de DDR5 tüketici RAM fiyatları belirgin biçimde yükseldi; sunucu DRAM fiyatları da aynı dönemde önemli artışlar kaydetti. Sektör analistleri bu fiyat artışlarının önemli bir bölümünü HBM kapasitesine yapılan yatırımların standart DRAM arzını sıkıştırmasına bağlarken, bazı analistler normal arz-talep döngülerinin de bu süreçte rol oynadığını vurguluyor. Davacılar ise fiyat artışlarının piyasa koşullarıyla değil, üreticilerin bilinçli kararlarıyla açıklanabileceğini savunuyor.
Hukuki Süreç: Antitröst İddiaları ve Olası Sonuçlar
Dava, ABD federal mahkemesine sunulan bir toplu dava (class action) olarak kayıtlara geçti. Davacılar, Samsung, SK Hynix ve Micron’un ABD antitröst yasalarını çiğneyerek standart DRAM çıktısını koordineli biçimde azalttığını öne sürüyor. Dava başarıya ulaşırsa, RAM ürünleri için fazla ödeme yaptığı değerlendirilen tüketiciler ve kurumsal alıcılar tazminat almaya hak kazanabilir.
