Giriş
Ankara Esenboğa Havalimanı’nda Pegasus Airlines’a ait bir uçakta powerbank kaynaklı yangın çıktı. PC-2193 sefer sayılı Ankara-İzmir uçuşuna hazırlanan uçakta, kalkış öncesinde bir yolcuya ait powerbank’ın bagaj bölmesinde duman çıkarmaya başlaması büyük paniğe yol açtı. Personelin hızlı müdahalesi yangının büyümesini önlerken uçak taksi yolunda durduruldu ve tüm yolcular tahliye edildi. Olayda herhangi bir yaralanma meydana gelmediği açıklanırken Türk Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) konu hakkında soruşturma başlattı.
Olayın Detayları: Taksi Yolunda Kritik Müdahale
Olay, Pegasus Airlines’ın Esenboğa Havalimanı’ndan kalkış yapacak PC-2193 sefer sayılı Ankara-İzmir seferinde yaşandı. Uçak, piste doğru ilerlerken kabin içinde bir yolcunun bagaj bölmesine koyduğu powerbank’tan duman yükselmeye başladı. Kabin görevlilerinin ani ve etkili müdahalesi sayesinde yangın büyümeden kontrol altına alındı. Kaptan pilotun talimatıyla uçak taksi yolunda durduruldu; tüm yolcular güvenli bir şekilde tahliye edildi. Olay sonrasında uçak ticari trafiğe kapatılırken Ulaştırma Bakanı da konuya ilişkin açıklama yaparak gelişmeleri sosyal medya hesabından paylaştı. Neyse ki olay ağır bir felakete dönüşmeden atlatıldı; ancak powerbank’ların uçaklarda yarattığı tehlikeye bir kez daha dikkat çekti.
Powerbank Neden Bu Kadar Tehlikeli?
Powerbank’lar ve diğer lityum iyon pilli cihazlar, belirli koşullar altında “termal kaçınma” (thermal runaway) adı verilen tehlikeli bir kimyasal reaksiyona girebilir. Bu reaksiyon; aşırı ısınma, darbe, üretim hatası veya kısa devre sonucunda tetiklenebilir ve pil hücrelerinin zincirleme biçimde ısınıp alev almasına neden olur. Kapalı ve basınçlı bir uçak kabininde bu tür bir yangın son derece hızlı yayılabilir ve söndürülmesi güçleşebilir. ABD Federal Havacılık İdaresi’nin (FAA) verilerine göre 2023 yılında uçaklarda 89 lityum pil kaynaklı yangın ya da duman olayı yaşandı; bu rakam 2013’teki 31 olayın neredeyse üç katına karşılık geliyor. IATA da lityum pil kaynaklı uçak yangınlarının son on yılda belirgin biçimde artış gösterdiğine dikkat çekmektedir.
SHGM Kuralları: Uçakta Powerbank Taşımak Mümkün mü?
Türk Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün (SHGM) belirlediği kurallara göre powerbank’lar uçaklarda yalnızca el bagajında taşınabilir; kesinlikle kayıt bagajına verilemez. Kapasite sınırı açısından ise 100 Wh’a kadar olan powerbank’lar serbestçe kabinde bulundurulabilirken, 100 Wh ile 160 Wh arasındaki cihazlar için havayolu şirketinden önceden onay alınması zorunludur. 160 Wh üzerindeki powerbank’ların uçağa alınması ise kesinlikle yasaktır. Pegasus Airlines da SHGM ve IATA kurallarına paralel olarak el bagajında taşımaya izin verirken kayıt bagajına kesinlikle izin vermemektedir. Esenboğa’da yaşanan olayda powerbank’ın bagaj bölmesine konulmuş olması, bu kuralların yolcular tarafından hâlâ yeterince bilinmediğini gözler önüne sermektedir.
Havacılık Güvenliği Açısından Alınması Gereken Önlemler
Uzmanlara göre yolcuların bu tür olayları önlemek için dikkat etmesi gereken birkaç kritik nokta bulunuyor. Her şeyden önce powerbank ve lityum pilli cihazlar asla kayıt bagajına verilmemeli, her zaman el bagajında taşınmalıdır. Hasar görmüş, şişmiş veya aşırı ısınan cihazların uçağa getirilmemesi büyük önem taşıyor. Bunun yanı sıra powerbank’ların uçuş süresince kılıfları kapalı, tutuşturucu malzemelerden uzakta tutulması öneriliyor. SHGM’nin kapasite kurallarına uymak da hem yasal bir zorunluluk hem de güvenliğin temel şartı. Havayolu şirketleri de yolcu bilgilendirme çalışmalarını artırarak bu tür kazaların önüne geçmeye çalışmaktadır.
Sonuç ve Değerlendirme
Esenboğa Havalimanı’nda yaşanan powerbank yangını, lityum iyon pilli taşınabilir şarj cihazlarının uçaklarda ne denli ciddi bir tehlike oluşturabileceğini bir kez daha gündeme taşıdı. Kabin ekibinin hızlı ve profesyonel müdahalesi sayesinde olay büyük bir faciaya dönüşmeden atlatıldı; ancak SHGM’nin başlattığı soruşturmanın sonuçları hem havayolu işletmecileri hem de yolcular için önemli dersler barındırıyor. Seyahat planlayanların powerbank taşıma kurallarını önceden öğrenmesi, yalnızca el bagajını tercih etmesi ve hasar görmüş cihazları kesinlikle yanına almaması büyük önem taşıyor. Güvenli bir uçuş için küçük önlemlerin ne kadar belirleyici olduğu, bu olayla bir kez daha açıkça ortaya çıkmıştır.
