Giriş
Nükleer silahlanma yarışı, Soğuk Savaş’ın sona ermesinin ardından durulmuş gibi görünse de Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün (SIPRI) 2025 yılı raporu, endişe verici bir tabloyu gözler önüne seriyor. Rapora göre Çin, nükleer silah sayısını tek bir yılda 500’den 600’e çıkardı; bu oran yüzde 20’lik çarpıcı bir artışa karşılık geliyor. Uzmanlar, bu gelişmenin dünyayı yeni ve tehlikeli bir nükleer silahlanma sarmalına sürükleyebileceği konusunda uyarıyor.
SIPRI 2025 Raporu Ne Diyor?
SIPRI’nin her yıl düzenli olarak yayımladığı nükleer güç raporu, 2025 itibarıyla küresel nükleer silah sayısının 12.312’ye ulaştığını tespit etti. Bir önceki yıla kıyasla kayda değer bir artışa işaret eden bu rakam, silahsızlanma süreçlerinin fiilen tersine döndüğünü gösteriyor. Rapordaki en dikkat çekici bulgu ise Çin’in büyüme hızı. Çin Halk Kurtuluş Ordusu (PLA), nükleer altyapısını modernize etmeyi ve silah depolarını genişletmeyi sürdürüyor. Pentagon’un daha önce yaptığı tahminler ise Çin’in 2030’a kadar nükleer başlık sayısını 1.000’in üzerine taşıyabileceğine işaret ediyor. Bu tablo, hem ABD hem de Batılı savunma çevrelerinde ciddi kaygılara neden olmaktadır.
Küresel Nükleer Güç Dengesi
Nükleer silah sahibi ülkelerin güncel durumuna bakıldığında, ABD ile Rusya’nın açık arayla listenin ilk iki sırasında yer almaya devam ettiği görülüyor. Rusya yaklaşık 5.580, ABD ise 5.044 nükleer silaha sahip; ancak her iki ülkenin stoklarının da küçülmekte ya da sabit kalmakta olduğu vurgulanıyor. Fransa 290, İngiltere ise 225 silahla NATO’nun nükleer şemsiyesine katkı sağlıyor. Hindistan ve Pakistan sırasıyla 172 ve 170 başlıkla birbirine yakın seviyelerde ilerliyor. İsrail, varlığını ne resmi olarak kabul edip ne de reddettiği yaklaşık 90 nükleer silahla aynı konumda bulunuyor. Kuzey Kore ise yaklaşık 50 olarak tahmin edilen silah sayısı ve kıtalararası balistik füze (ICBM) denemeleriyle uluslararası toplumu tedirgin etmeye devam ediyor. Rapor, Kuzey Kore özelinde gerçek kapasitenin bu rakamların ötesine geçebileceğine dikkat çekiyor.
Neden Şimdi? Silahlanmanın Arkasındaki Dinamikler
Uzmanlar, Çin’in bu agresif nükleer büyümesini birkaç temel dinamikle açıklıyor. Birincisi, Tayvan meselesi başta olmak üzere Asya-Pasifik bölgesindeki jeopolitik gerilimler; ikincisi, ABD’nin bölgedeki askeri varlığını artırmasına karşı bir denge politikası izleme isteği. Üçüncü olarak ise Çin’in “minimum caydırıcılık” doktrininden vazgeçip daha kapsamlı ve çeşitlendirilmiş bir nükleer güce geçiş stratejisi benimsediği değerlendiriliyor. Bu gelişmeler, ABD Savunma Bakanlığı’nı savunma ve caydırıcılık stratejilerini baştan gözden geçirmeye zorladı. NATO üyesi ülkeler de bu süreçte nükleer kapasitelerinde ılımlı artışlara giderek konuyu yakından takip ediyor.
SIPRI Uzmanlarının Uyarıları
SIPRI analistleri, raporun bulgularını değerlendirirken dünyayı bekleyen tehlikeye dair son derece kaygı verici bir çerçeve çiziyor. Enstitü yetkilileri, “Dünya, Soğuk Savaş’tan bu yana en tehlikeli nükleer ortama doğru sürüklenmektedir” ifadelerini kullanarak uluslararası silahsızlanma müzakerelerinin bir an önce yeniden başlatılması çağrısında bulundu. Özellikle nükleer şeffaflığın giderek azaldığına dikkat çeken uzmanlar, ülkeler arasındaki güven bunalımının yanlış hesaplamalar sonucu doğabilecek kriz riskini ciddi biçimde artırdığını vurguluyor.
Sonuç ve Değerlendirme
SIPRI’nin 2025 nükleer güç raporu, küresel nükleer silahlanma yarışının yeniden ivme kazandığının somut kanıtı niteliğinde. Çin’in tek yılda yüzde 20’lik büyümesi, bu yarışın en belirgin yüzünü oluştursa da tablo yalnızca Çin
